کوه بیستون سال ۸۵ در لیست آثار برجسته جهانی در یونسکو ثبت گردید

کتههای اصلی کتیبه بیستون از این قرار است: معرفی داریوش از زبان خود او، دودمان هخامنشی، چگونگی اعاده پادشاهی به هخامنشیان، شیوه حکومت داریوش، مرگ کمبوجیه، طغیان گئوماتا و کشته شدن او در پاییز ۵۲۲ ق م، شورش و طغیان در بسیاری از سرزمینها و سرکوبی آنها و اعاده نواحی بسیاری که از فرمانبرداری سر باز زده بودند، پیروزیهایی که در نوزده نبرد نصیب داریوش شدهاست و از جمله پیروزی مهم و دشوار بر سکاها، چگونگی استقرار آرامش و امنیت در امپراتوری پهناور، رد ادعاهای یاغیان ضدحکومت، هشدار نسبت به دروغگویی، دفاع از راستی و راستگویی، دعای نیک در حق کشور و مردم، سپاسگزاری داریوش از یاریهای اهورامزدا در غلبه بر معارضان و بازگشتن صلح، اندرز به شاهان آینده و کسانی که کتیبه بیستون را میخوانند، نام کسانی که در غلبه بر گئوماتا از داریوش پشتیبانی کردند و اشاره به انتشار متن کتیبه در سراسر قلمرو هخامنشی به خط میخی و سه زبان پارسی باستان، بابلی و ایلامی.

کوههای بیستون با وسعتی حدود 1020 کیلومترمربع در شمال و شرق شهر کرمانشاه قرار گرفتهاند و بعد از طاق بستان به سوی کردستان امتداد مییابند که این ارتفاعات سنگی و غیرمشجر بوده و دارای معابر محدود است که امتداد آنها تا رود سیمره ادامه دارد همچنین ژرفترین غار خاورمیانه به عمق 572 متر به نام غار بیستون یا پراو، در دامنه جنوبی قله قته چرمی واقع شده است. خليفه و پيشواي روحاني ارمني كه در سال ۱۸۴۴ (دوره قاجار) به ايران و اصفهان سفر كرد و سفرنامهاي با عنوان وصف بناهاي مشهور اصفهان در سال ۱۸۵۴ در شهر قسطنطنيه به چاپ رسانيد.

ناصرخسرو، سفرنامه ناصرخسرو علوی، ج۱، ص۳۱، برلین۱۳۴۱ (، چاپ افست تهران). سياح و نقاش هلندي كه در سالهاي ( ۱۷۰۱ تا ۱۷۰۳ ) به ايران و اصفهان سفر كرد و سفرنامهاي مشروح و مصور از سرزمين، مردم و آثار ايران به چاپ رسانيد. توجه شود که حتی همین کوه هم کاملاً درخاک ایران نبود و تنها در ازای دامنۀ شرقیاش، منطقۀ بارژگه و بیست منطقۀ روستایی که در زمان قاجار به تصرف ترکها درآمده بود، در زمان رضاشاه از آنان بازپس گرفته و به خاک ایران الحاق شد. یهودیان میگویند قبر ساره، همسر حضرت ابراهیم، نیز در اصفهان است».با متروک شدن باغ هزارجریب، امروز تنها کوه صفه و دامنههای آن است که محل گردشگر مسافران قرار میگیرد.

این منطقه همان تخت سلیمان است که پس از قله دماوند بلندترین قله های البرز مرکزی را در خود جای داده و تنها منطقه ایست که ارتفاع قله های آن از ۴۴۰۰ متر تجاوز میکند. در پايان اين گزارش براي بهترين دوستانم آقايان فرشاد خليلي ، سعيد طاهري ، اكبر كشاورز ، مجيد شهپري ، علي اكبر ابراهيم پور ، محمد مهدي خراساني ، حميد كاظم زاده و خانم ناديا آنجفي كه بهمن جان نازنيشان را به يغما برد و البرز روحشان را براي هميشه در خود جاي داد ، از خداوند منان ، طلب مغفرت ، رحمت و آمرزش و براي بازماندگان و خانواده هايشان صبر ، بردباري و شكيبايي آرزومندم .

خیابان به باغ بزرگی که باغ هزارجریب نام دارد منتهی میشود.هزارجریب در آلبوم شاردناین باغ و همچنین خیابانی که به آن اشاره کردم امروز چهارباغ خوانده میشود؛ زیرا در اصل باغهای چهارگانهای در این محل وجود داشتهاند که از مجموع آنها وضع فعلی به وجود آمده است.سطح باغها یکی بالاتر از دیگری قرار دارد اما با اسب به آسانی میتوان از آنها عبور کرد. جانوران ميكروسكوپي به نام پلانكتون در آب اين اقيانوس ها فراوان اند. و دسته ی دوم که به آسیا مهاجرت کرده که البته مهاجرین آسیایی نیز به چند دسته تقسیم شده که عبارتند از : ( هندی ها ) ، ( سکاها ) ، ( هیتی ها ) ، ( میتانی ها ) از آن جمله هستند و البته شاخه ی آسیایی هند و اروپاﺌیان شامل : کیمریان ، اشکانیان ، موسیان ، لوکیان ، فلسطینیان ، مینانیان ، اورارتوﺌیان ، سکوتیان ( سکاها ) و فریژی ها ( فریگیان ، فروگیان ) هستند که میتانی ها از کهن ترین قوم هند و اروپاﺌیان هستند .

در پیرامون حوض، چندین لوله نصب کردهاند که آب از آنها به ارتفاع یک متر فوران میکند.نقاشی پیر باتل از کاخ ورسای، سال ۱۶۶۸سه پله وجود دارد که از طریق آن میتوان به میان حوض رفت. در ادامه چند نمونه از آخرین نظرات توریستها دربارهی صفه را میخوانیم.مسافر آمریکایی در اسفند ۹۵ از قلل برفی و چشمانداز خاص آنها نوشت:«وقتی در صفه بودم یاد کلرادو افتادم از این لحاظ که شهر در میان کوههای بلند و برفی محصور شده بود.

بادهای آن بسیار سرد است ولی شدید نیست لکن با خشکی آب و هوا دریاچههای متعددی در آنجا هست که برخی وسیع باشد لیکن آب این دریاچهها روبه نقصان است چنانکه بعضی بکلی از میان رفتهاست. یک عمارت در ابتدا و عمارتی در انتهای باغ ساخته بودند که از هر حیث شبیه هم بود. مهم ترین رشته کوه اصلی ایران که چین خوردگی آن، همسن کوه های آلپ در اروپاست، شامل رشته کوه البرز در شمال ایران با جهت شرقی – غربی و رشته کوه زاگرس با جهت شمال غرب- جنوب شرق است و در بین این دو رشته کوه، فلات ایران مرکزی گسترش دارد که آن هم چین خوردگی دارد و رشته کوه های دیگری را ایجاد کرده که ارتفاع برخی از آنها بیش از 2500 متر است.

در چهار طرف باروهای باغ نیز کبوترخانه ساختهاند تا هم از کود کبوترها برای صیفیجات استفاده شود و هم ساختمانش عظمت و جلال به باغ ببخشد. با این تفاوت که خانهها و باغهای اطراف آن دیگر به شاه تعلق ندارد، بلکه متعلق به اشخاص مختلفی است که برای اطاعت از دستور شاه و حفظ زیبایی خیابان، در ساختن آنها بر یکدیگر سبقت جستهاند. این منطقه تا زمان قاجاریه جز خاک ایران بود اما در زمان فتحعلی شاه طی جنگهای ایران و روس از ایران جدا شد و به روسیه پیوست و با تجزیه شوروی سابق سه کشور گرجستان، ارمنستان و جمهوری آذربایجان بر این سرزمین حکومت میکنند.

از جمله نقاط مشهور در كوه صفه قلعه شاهدژ يا شاه دز مي باشد كه به قلعه ديو نيز معروف است و به عنوان هسته مركزي پارك كوهستاني صفه است و چشمه هاي موجود از جمله چشمه پاچنار و خاجيك به عنوان قلب تپنده اين مجموعه اند كه با وجود درختان كهنسال همچون نگيني زيبا مي درخشد. اصفهان از آن شهرهایی است که سالانه از گردشگران بسیاری میزبانی می کند و جاذبه های بسیاری را در خود جای داده است. آنان با تقويت استحكامات نظامي كوه صفه در سراسر اراضي اطراف مسلط شدند و باج و خراج آنها را در اختيار خود گرفتند.

در دوره صفويه با انتخاب اصفهان به عنوان پايتخت كشور و تبديل آن به يك شهر مهم سياسي و اقتصادي و پرشكوه، اهميت نظامي و دفاعي آن كاهش پيدا كرد و برعكس بر نقش معماري، هنري و فرهنگي آن افزوده شد. سقوط زن حدود سی ساله از کوه صُفه شهر اصفهان در ۲۶ شهریور ۹۷ نیز مرگ وی را بدنبال داشت. اما ائتلاف شمالی که او فرماندهی میکرد نقشی حیاتی را در حملات تحت رهبری آمریکا علیه طالبان که منجر به سقوط سریع حکومت طالبان در سال ۲۰۰۱ شد، ایفا کرد. همچنین ۳۰ آبان سال گذشته در مردی حدود ۴۵ ساله از کوه صُفه اصفهان سقوط کرده و جان خود را از دست داد.

در اين شرايط، يكي از معتقدان و فعالان اسماعيلي در اصفهان به نام «احمدابن عطاش» به شيوه زيركانه با فرمانده قلعه شاهدز طرح دوستي ريخت و آنجا را به تصرف خود و مريدانش درآورد. از آن پس، آنجا قرق سلطنتی شد و مدام به صفه میرفت؛ به همین دلیل گاه به آنجا «تخت سلیمان» نیز میگویند».خیابان سپه و کاخ چهلستونچریکوف روس در سال ۱۲۲۹ هجری شمسی هزارجریب را مخروبه دید:«هزارجریب زمانی باغ باصفایی بوده اما حال مخروبه شده است. اما مدتي بعد كه سلطان محمد سلجوقي سلطنت و قدرت خود را تثبيت كرد، تصميم به قلع و قمع اسماعيليان گرفت.

فوارههای متعدد باغ نیز، که تعدادشان به ۵۰۰ فواره میرسد، در تمام باغ پراکندهاند و در جای خود بسیار زیبا و دلنواز هستند».ژان باتیست تاورنیهی فرانسوی در اواسط دوره صفوی آن را با باغهای حومهی پاریس مقایسه کرده:«باغ هزارجریب برای ایران و ایرانیان قشنگ است اما اگر در فرانسه بود بیاهمیت میماند. داکتر یارمحمد چندین مقاله در مورد ارزش محیط زیست فلات پامیر نوشته و از ارزش محیطی واخان آگاهی داد و در مقاله خود ساحه دهلیز واخان را بحیث پارک ملی پیشنهاد نموده و ما انجمن واخان تشکیل دادیم از پیشناد داکتر یارمحمد استفاده اعظیم ننموده ایم که خوشبختانه که بلآخره این ساحه از طرف ادره حفاظت محیط زیست بحیث دومین پار ک ملی افغانستان و ساحه حفاظت شده علان شد.

دیدگاهتان را بنویسید