سیاره زهره در انتظار 3 ماموریت بزرگ در یک دهه آتی

مارینر 9 در سال 1971 در مداری به دور مریخ قرار گرفت تا از سطح این سیاره نقشهبرداری کند و به این ترتیب عوارض بیشتری را هم به فهرست نامگذاری افزود. هرچه سیاره از خورشید دورترباشد سرد تر است و هرچه به خورشید نزدیکتر باشد گرم تر به استثنای سیاره زهره که به دلبل جو غلیظش دارای دمای بیشتری به نسبت عطارد است. زهره دومین شیء طبیعی در آسمان است. بر­اساس این جهان­بینی هر چه در آسمان است حرکات دَورانی یکنواخت دارد و همة موجودات آسمانی کروی­شکل­اند و از ماده­ای به نام «اثیر» تشکیل شده­اند که در آن هیچ تغییر و دگرگونی وجود ندارد.

هر چند تغییر و تحول یکی از خصوصیات جدائی ناپذیرِ موجودات فیزیکی است، به نظر میرسد مفاهیم و به طور کلی موجوداتِ ذهنی، موجوداتی ثابت و تغییر ناپذیرند. این تغییرات منجر به تغییر مقدار تابش نور خورشید به قسمتهای مختلف سیاره و در نتیجه تغییرات کلی آب و هوا در مریخ می گردد. همان طور که گفتیم در بسیاری از فرهنگ ها به مریخ سیاره سرخ گفته می شود و علت آن هم کاملاً مشخص است. دهانهی غیرآتشفشانی. بسیاری از گودالهای نامنظم را به نام دهانه (Patera) میشناسیم که احتمالاً منشأ آتشفشانی دارند.

این ادعاها را به عنوان قوانین اول و دوم کپلر میشناسند. اما بر طبق قوانین نمیشد نام افراد معاصر را بر قمری گذاشت و این نام میبایست برآمده از اسطورهها میبود. به این ترتیب آقای کریستی هم از قوانین سرپیچی نکرد و هم همسرش را خشنود کرد! براون، در مقام کاشف این سیارهی کوتوله، نام اریس (Eris) را برایش پیشنهاد داد که نام الههی یونانی ستیزه و جنگ است که جنگ تروا را برپا کرد. تاکنون فقط چند سیارهی کوتوله کشف و نامگذاری شدهاند. انجمن بینالمللی نجوم زیرگروهی را ویژهی مریخ تشکیل داد تا عوارض جدیدی را نامگذاری کنند که سه فضاپیمای مارینر در گذر خود در دههی 1960 از کنار سیارهی سرخ آنها را کشف کرده بودند.

دیگر آثار شکسپیر و پوپ الهامبخش نامگذاری قمرهای دیگری هم بودهاند. قمر دیگری هم بود که IAU را شگفتزده کرد. این مشتری بوده که اورانوس و نپتون را به دوردستهای منظومهی شمسی تبعید کرده است. من (نویسندهی مقاله)، در مقام رئیس زیرگروه نامگذاری اجرام دوردست منظومهی شمسی، نامهای پیشنهادی جدید برای دهها عوارض سطحی را، که فضاپیمای Dawn آنها را کشف کرده است، مرور کردهام (کادر «نامگذاری عوارض وستا» را ببینید). اولویت بعدی این کمیته مشخصکردن روش نامگذاری عوارض بر سطح مریخ بود که طی سالها، که رصدگران گوناگون آنها را رصد و نقشهبرداری کرده بودند، نامهایی به خود گرفته بودند.

شکافهایی مانند شکاف مشهور کاسینی حلقههای اصلی را از هم جدا میکنند. گازهای اصلی در اتمسفر صخیم این سیاره، هیدروژن و هلیوم و مقدار کمی متان است.(متان نور آبی پراکنده میکند. حلقههای اصلی را با حروف A تا G برچسبگذاری کردهایم؛ البته نه به ترتیب فاصلهشان از زحل بلکه به ترتیب زمان کشفشان. به نظر میرسد که ما دوباره و به تازگی این سیاره را کشف کردهایم. به نظر من که این نام بسیار برازنده بود و نخستین کسی بودم که به آن رأی مثبت دادم. وقتی به مشتری نگاه میکنم، میتوانم ساختارهای ابری را در بارجها یا در نوار سرخ پایین آن ببینم که به وضوح بسیار عمیقتر هستند.

از میان همهی عوارض و اجسام در منظومهی شمسی فقط دنبالهدارها و سیارکها را ممکن است به نام افراد زنده نامگذاری کنیم. کمیتهی نامگذاری اجسام خُرد در سال 1984 تأسیس شد تا عوارضی را بر سطح سیارکها و دنبالهدارها نامگذاری کنند؛ بعدها نامگذاری اجرام کمربند کایپر و قمرهای جدید پلوتو هم به وظایف این زیرگروه اضافه شد. این کمیته، که به نام کارگروه نامگذاری منظومههای سیارهای معروف شد، تاکنون بیش از 15هزار نام بر اجسام و عوارض گوناگون گذاشته است. در سال 1958 کمیتهای مستقل نامهای 128 عارضهی چشمگیر (یعنی عوارضی بسیار روشنتر یا تیرهتر از نواحی اطراف یا عوارض رنگی موسوم به Albedo features) را، که با تلسکوپهای زمینی رصد شده بودند، پیشنهاد داد.

از پیشگامان این کاوش می توان به پرسیوال لاول از فلگستاف آریزونا ، پیکرینگ و کلاید تامباو که دانشجوی دستیار رصد خانه فلگستاف بود اشاره کرد. تیره شدن نقره به دلیل واکشن با سولفات هیدورژن اتفاق می افتد. اهلیام که کردی به همدیگر احتیاج پیدا میکنیم. تلاش معاصران برای مقبول جلوه دادن دیدگاه منظومه شمسی تا حدی است که احصاء اقوال و شواهد ارائه شده در این خصوص مستلزم مقالهای مجزا است. امید است “وریتاس” در سال ۲۰۲۷ عازم زهره شود و هدف آن ارائه اولین نگاه اجمالی به سطح زهره از زمان پایان مأموریت “ماژلان” است.

زهره و زمین دوقلو هستند زیرا جرم و اندازه یکسان دارند. در این مطلب اطلاعات نجومی مختصری درباره سیاره ونوس یا زهره ارائه شد. در این درس مطالبی درباره بدن انسان و مطالبی هم درباره منظومه شمسی تدریس می شود. از آنجایی که موفقیت، پیشرفت ها و سعادت ما، همه در قلمرو مشتری می باشد، این بذل و بخشش می تواند گاهی اوقات تنبلی و سستی در پی داشته باشد.

در سال 2005 گروهی از دانشمندان همکار در مأموریت افقهای نو ناسا (که قرار است در سال 2015 به پلوتو برسد) دو قمر دیگر هم اطراف پلوتو یافتند. این نمای مایل از این گودال از عکسهای فضاپیمای Dawn ناسا است. فضاپیمای Dawn ناسا بیش از یک سال به دور سیارکی میگشت که به نام یکی از الهههای رومی، وِستا، نامگذاری شده بود. تصاویر باکیفیت، مانند تصاویر مأموریت کاسینی، فقط فرایند نامگذاری عوارض را پیچیدهتر میکنند. مسئله این است: اینکه تاریخِ آمریکا (جای خالی را با کشور موردنظرتان پُر کنید) مورد اصلاح و دستکاری قرار گرفته است، جلا داده شده است، نقاطِ تاریکش ماستمالی شده است و حتی بخشهایی از آن به جایگاه اسطوره ارتقا پیدا کردهاند بر کسی پوشیده نیست.

واضح است که مورتی شرور همانطور که از اسمش مشخص است، خیلی شرور است. در عین حال، نام شهرهای سرتاسر دنیا که جمعیتی کمتر از 100هزار نفر دارند الهامبخش گودالهای برخوردی کوچکترند. دو کوه کوچک (تپهمانند) بر این سیارک به نامهای قلهی آریچیا (Aricia Tholus؛ به نام یکی از شهرهای قدرتمند امپراتوری روم) و قلهی لوکاریا (Lucaria Tholus؛ به نام جشنی تابستانی در روم باستان) نامگذاری شده است. با بازشدن مرزهای جدید پس از آغاز عصر فضا کار نامگذاری اجسام و عوارض جدید گسترش یافت. نخستین اولویت برای این گروه استانداردسازیِ روش نامگذاری عوارض ماه بود. در ابتدای قرن بیستم روش نامگذاری سیارهای بینظم و آشفته بود؛ نهفقط دربارهی قمرهای مشتری بلکه همچنین دربارهی عوارض سطح ماه و مریخ.

در نشست تأسیس انجمن بینالمللی نجوم (IAU) در سال 1919 شرکتکنندگان کمیتهای برای تدوین روشی مشخص برای نامگذاری سیارات و قمرها تشکیل دادند. در نشست عمومی IAU در سال 1973 این انجمن بار دیگر کمیتههای مسئول نامگذاری را سروسامان داد و زیرگروههای مستقلی برای ماه، عطارد، زهره، مریخ، و بقیهی منظومهی شمسی تشکیل داد. انجمن بینالمللی نجوم (IAU) بر سر این موضوع بحثهایی داشت که آیا درست است از همین واژه برای اشاره به پهنههای عظیمی از متان و اتان مایع بر تیتان، قمر زحل، که در دادههای فضاپیمای کاسینی کشف شدند، نیز اشاره کند یا نه.

برای مدتی نامهای پیشنهادی ماریوس کنار گذاشته شدند ولی در قرن بیستم، با افزایشیافتن تعداد قمرهای مشتری، دوباره این نامها به سر زبانها بازگشت. شازده كوچولو سر راهش با آدم هاي عجيب و غريب رو به رو مي شود كه هر كدام به نوعي مشغول خود هستند. آنها در کمال تعجب متوجه شدند موارد کاهش درخشندگی مربوط به ۶۵ ابر از زبالههای سیارهای است که با فاصلهای یکسان، هر ۲۵ ساعت یکبار دور ستاره کوتوله سفید مدار میزنند. این درحالیاست که در یک زبان خصوصی، واژهها باید نشانگر بیواسطهی تصورات و حالاتی باشند که صرفاً خود فرد میتواند به آنها اشاره کند چراکه صرفاً خودش میتواند از آنها آگاهی داشته باشد19.

پس پیش از اینکه عارضهای را نامگذاری کنیم، نخست باید با استفاده از زبان لاتین نوع آن عارضه را اصطلاحاً برچسب بزنیم. واژههای توصیفکننده باید هر عارضه را توصیف کنند نه اینکه تفسیرش کنند. تا کنون شرکتها و کمپانیهایی هستند که میخواهند رباتهایی را بسازند حتی رباتهایی که بتواند سیارهها را بدزدند. دریاچههای کوچکتر تیتان به نام دریاچههایی روی زمین که شکلی مشابه داشتند نامگذاری شدند. مثلاً میتوان سیارکها را به نام افراد خانواده یا دوستان فرد کاشف نامگذاری کرد مگر اینکه آن شخص سیاستمداری معاصر باشد. چنین رویکردی باعث میشود که لویس مفاهیم وجهی را بدون پذیرش الزامات ذاتگرایی تبیین کند.

خوشبختانه اقوام هیچیک از سیاستمدارانی که من میشناسم تا به حال سیارک کشف نکردهاند! پس از اینکه زیرگروهی پیشنهادها را ارزیابی و تصویب کرد این نامها یا موضوع پیشنهادی برای الهامگیری را به کارگروه نامگذاری منظومههای سیارهای ارسال میکند تا پیشنهادها رسماً تصویب شوند. مثلاً قمرهای نپتون (Neptune) را به نام شخصیتهایی از اسطورههای رومی یا یونانی مرتبط با خدای دریاها و اقیانوسهای او نامگذاری کردهایم. دیگر سیارههای حلقهدار عرف نامگذاری ویژهی خود را دارند. نامگذاری گودالهای برخوردی اغلب آسان است زیرا شناسایی آنها آسان است. او، با اینکه خودش نظریهی خورشیدمرکزی را قبول نداشت، بسیاری از گودالهای برخوردی ماه را به نام دانشمندان ممتاز کپرنیکی – ازجمله گالیله، کپلر، و خود کپرنیک – نام گذاشت.

دیدگاهتان را بنویسید