در مورد منظومه شمسی

کار پژوهشی من کشف رابطه میان پدیدههای نپاهیده در تلسکوپهای نوری و زمینپایه با پدیدههای اندازهگیریشده در طول موج پرتو ایکس مدارگرد خورشیدی ناسا بود. با گذشت زمان هدف من برای دانشمند شدن روشنتر شد و اخترشناسی بیش از هر چیز دیگری مرا شیفته خودش کرد. برای کار پژوهشیام در مغناطیس خورشیدی هم دورههایی در مغناهیدرودینامیک، فیزیک فراجوی و نورهای شمالگان گذراندم. امروز ما این افتخار و مباهات را داریم که پای گفتوگوی دانشمندی نامبردار، هم در دانش و هم در اجتماع، بنشینیم. چنين بنظر ميرسد كه قمرها با همان دورة تناوبي دوران ميكنند كه به دور سياره ميگردند و در نتيجه هميشه يك رويشان به سمت سيارهي اصلي است و تغييرات مرصود در روشني آنها نيز از همين است.

او معتقد است که آموزش آن بازگویی این موضوع و عوض شدن رده پلوتو برای ماهیت علم و آموزش دادن و گسترش علم مضر است. به سه دلیل گفتگو با «ژان رُنه روآ» را برگزیدیم و خوشبختانه او نیز افتخار این گفتگو را داد. چند ماه پس از ورود من به انتاریو، دانشگاه تلسکوپ جدید یک متریاش را دریافت کرد و من کارم را با آن شروع کردم. به سال ۲۰۱۸ هم من کتابی را با نام پردهبرداری از کهکشانها در انتشارات دانشگاه کمبریج چاپ کردم که «حسن فتاحی» در صفحه علم روزنامه «شرق» در ایران معرفیاش کرد؛ در واقع ادامه راه «سندیج» بود.

نزدینانه (تقریبا) همهچیز را باید خودم مییافتم که کار آسانی هم نبود. شاید عمده دلیل آن هم به نبود ملاک و معیار مشخصی بدین منظور بستگی دارد. در آن دوره هیچ دوره درسی رسمی اخترشناسی برای دوره کارشناسی وجود نداشت، اما چندین کتاب و مجله همچون آسمان و تلسکوپ در دسترسم بود. کارشناسی فیزیک را به سال ۱۹۶۹ م در دانشگاه مونترآل تمام کردم. کارشناسیارشد و دکترا را در دانشگاه اُنتاریوی غربی تمام کردم. مارک فیشر در کتابش دنیای دیستوپیایی فیلمِ فرزندان بشرِ آلفونسو کوآرون را بهعنوانِ مظهرِ واقعگراییِ سرمایهدارانه معرفی میکند. تاریخ ایران را بهخوبی میداند؛ آنچنان که گاهی خیلی بهتر از ما گاهدادهای تاریخی-تمدنی حوزه ایرانشهر را برایمان بازگو میکند.

در مقایسه با اتفاق مشابهی در چمنزارهای این منطقه که حجم بسیار بیشتری داشت و بیش از ۵۰۰ کیلومترمربع را سوزاند، دود ایجاد شده در تصویر بالا بسیار بیشتر است. موسسهمجازی برجسته در پی این است تا شما زبان آموزان عزیز را با متد آموزشی متنوع سطح یادگیری شما عزیزان را ارتقاع دهد. دیگر اینکه در زبان فارسی نام نپاهشگاه جمینای را جمینی گفتهاند. «ژان رُنه روآ» را سالهاست میشناسیم و از اینکه شاگردیاش را میکنیم، به خود میبالیم. وسعت ساحل شنی آن متشکل از سنگهای آهکی و جلگههای مرتفع آن پر از غارهایی به طول ۷ کیلومتر است.

نام مستعار این سیاره، سیاره نهم است و همانطور که محاسبات میگوید نهمین سیاره منظومه شمسی است. با برخی از اخترشناسان و فیزیکدانان نامور، بهویژه «رابرت لیتون»، که بیاغراق در اخترشناسی و فیزیک نابغه بود و «ویلیام فولرف» فیزیکدان برنده جایزه نوبل سال ۱۹۸۳ آشنا شدم و همکاری داشتم. از انقلابهای دانشی که در زمان درسخواندن شما در جهان اخترشناسی رخ داد؛ همچنین از درسهایی که با اخترشناسان نامور گذراندید، برایمان بگویید؟ برای ما درباره ژیرندگی دانشی (فعالیت علمی) خودتان در بازه درسخواندن کارشناسی، کارشناسیارشد و دوره دکترای خودتان بگویید.

زرگترین و توانمندترین تلسکوپ خورشیدی روی زمین در آنجا نصب شده بود و به پیشنهاد مدیر آنجا دکتر «جک ایوانز»، من نخستین پژوهشگری بودم که از امکانات عالی آن ساختواره برای پایاننامهام بهره بردم. دو کتاب تأثیر شگرفی بر یادگیری مقدماتی من از آسمان و پدیدههایش گذاشت و انگیزه پیگیری حرفهای من در اخترشناسی شد. قطر ماه حدود ۳٬۵۰۰ کیلومتر (در بزرگی پنجمین در منظومهٔ خورشیدی)، و دارای بزرگترین نسبت بزرگی با سیارهٔ خود در این منظومه است. نپتون در مورد توهم، سردرگمی، تخیل و خلاقیت است.

آن­ها انواع متابولیت­های فعال شیمیایی را در درون سلول خود به عنوان نوعی مکانیسمِ دفاعی در برابر عوامل سخت محیطی و چراکنندگان خود تولید می کنند (11). از سوی دیگر، ریز جلبک هایی مانند Spirulina sp. فصلهای نوعی در آن به علت گرم و سرد شدن سطح سیاره اتفاق میافتد. این کمربند در واقع یک جسم قابل مشاهده نیست اما مشخص کردن دقیق آن به شما کمک میکند تا مکانی را که اجرام آسمانی در آن جمع میشوند را پیدا کنید. «تنتن و پیکاروها» به قصههای اولیۀ «تنتن» رجوع میکند؛ به اثری چون گوش شکسته «هرژه» اما آن ضرباهنگ تند و تنوع مکانی را برنمیگزیند.

در منظومهی شمسی، مجموعهی متنوع و جذابی از سیارهها وجود دارد؛ اما ترکیب آنها محدود به ترکیب خورشید است. این مقدار کمی بیش از نصف زمین است. زمانیکه همجوشی هستهای به اندازه کافی هلیوم ایجاد کرد، همان روند شروع به ایجاد کربن می کند که کمی سنگینتر از هلیوم میباشد. این واژه را از یکی از استادان نامور اخترشناس ایرانی که ازقضا ذهنی پرتوان و سابقهای درخشان در واژهسازی دانشی دارد، آموختهایم و به کار بستهایم؛ بنابراین رصد را نپاهش و نپاهیدن گرفتهایم و رصدخانه را نپاهشگاه. وقتی زهره بین زمین و خورشید قرار میگیرد، مقارنهی تحتانی رخ میدهد؛ به این معنی که این سیاره در نزدیکترین فاصله به زمین قرار میگیرد (۴۱ میلیون کیلومتر).

اختفا به حالتی گفته میشود که ماه از بین زمین و یک ستاره یا سیاره مشخص عبور میکند و مانع از دیدن آن جرم آسمانی میشود. نهچندان پرسون، اما با ما نزدیک به نیمقرن فاصله سنی دارد؛ نیمقرنی که اقیانوسی از تجربه است، آنهم تجربههایی که به کار بسیاری از جویندگان راه دانش میآید؛ مستقل از کشور و قوم و نژاد. اگر بپذیریم که ایرانیبودن به نژاد و جغرافیا بسته نیست و هرکس شناخت ژرف و مهر تمدن کهن ایران را داشته باشد، ایرانی است، پروفسور بازنشسته دانشگاه لاوال، «ژان رُنه روآ» را میتوانیم با فخر و مباهات ایرانی بنامیم.

اگر نقاط ابهامی در زندگی شما هست این نقاط ابهام را بپرسید، تحقیق کنید، بررسی کنید و برای خودتان کاملا شفاف سازی کنید. نپتون، مشتری و اورانوس همگی حلقه دارند اما شما برای دیدن آنها به یک تلسکوپ واقعا قدرتمند نیاز دارید. کودکی بودم که پرسشهای بسیاری میپرسیدم، اما خیلی وقتها ناامید میشدم؛ چون پدر و مادرم، بزرگترها و آموزگاران مدرسه توان پاسخگویی پَرسون را به پرسشهایم، به شکل شفاف و روشن و ساده نداشتند. چند کتاب خوب در خانه داشتیم؛ ازجمله یک دانشنامه عمومی؛ اما توضیحاتش همیشه برایم ساده بود.

آسمان شب همیشه برایم شگفتانگیز مینمود. چند نفر از ما به اخترشناسی علاقهمند شدیم و آسمان شب را آموختیم. آنچه میخوانید چکیدهای از گفتوگوی ما با ایشان است. این سیاره، نخستین سیاره ای است که توسط تلسکوپ کشف شد و آن از یک هسته بزرگ صخره ای به همراه سنگ و یخ تشکیل شده است. همچنین صفحات یخ آب به اندازه کالیفرنیا در زیر سطح مریخ قرار دارند و در هر دو قطب کلاهک های یخی ساخته شده از آب منجمد وجود دارد و در جولای سال ۲۰۱۸ دانشمندان فاش کردند که شواهدی از دریاچه مایع در زیر سطح یخ قطب جنوب این سیاره پیدا کرده اند.

برای اینکه منظومه شمسی خود را با مداد به صورت مرحله ای بکشید، به موارد زیر نیاز داریم. زهره برای چرخیدن به دور خورشید به ۲۲۵ روز زمینی زمان احتیاج دارد. سیارات بعد از مریخ نیز از جنس گاز بوده و به دلیل دور بودن از خورشید بسیار سرد هستند. ۴. نپتون: این سیاره بسیار سرد و تاریک بوده و بادهایی با سرعت مافوق صوت در آن میوزد. شاید مؤثرترین پژوهشگری که دیدم، ریاضیدان و زمینفیزیکدان بریتانیایی، عالیجناب «هارولد جفریس» باشد؛ در فراهمایی ناتو به سال ۱۰۷۰ درباره مغناطیس سیارهای که با کوشش «استنلی رانکورن» زمینفیزیکدان در دانشگاه نیوکاسل برگزار شد.

با پشتوانهای سترگ درباره پرتوهای ایکس خورشیدی، آزمایشگاه پژوهشی فضا در هلند از من دعوت به کار کرد تا به آنها در اوتریخت کمک کنم تا آشکارساز تصویری برای نپاهش پرتوهای ایکس در شرارههای خورشیدی طراحی کنند. من به مدرسه دوره متوسطه که نامش لیسه بود، رفتم و در آنجا به منابع دانشی بیشتری دسترسی داشتم؛ اما همزمان در معرض سبک آموزشی کلاسیک با تأکید بر زبان لاتین و علوم انسانی بودم. اخترشناسی پرتو ایکس هنوز در مرحله مقدماتی بود؛ اما دادههای خوبی به دست آمده بود، بهویژه پرتوهای ایکس گسیلشی از شرارههای خورشید که فورانهای پلاسمایِ بسته به مناطق ناپایدارِ مغناطیسی هستند.

او با سخاوت هرچه تمام ما را همکاران جوان خود خطاب میکند، اما ما بهخوبی به جایگاه شاگردی خود آگاهیم. اگرچه به همهچیز اشتیاق داشتم، تمام کتابهای اخترشناسی را که میتوانستم بخوانم، خواندم. استاد برجستهای است، پژوهشگر بینالمللی شناختهشدهای است، نویسنده کتابهای عمومی و دانشگاهی خوشنامی است و در نهایت قلبی به وسعت زمین انسانها دارد. هیدروژن و هلیوم در نزدیک سطح به شکل گاز در می آیند و با اتمسفر زحل که عمدتا ترکیبی از همین دوعنصر است مخلوط می شوند.یک لایه فشرده از ابر، کل سطح زحل را پوشانده است. برخلاف سیارههایی مثل زمین و مریخ که سطح صخرهای و خاکی دارند، مشتری یک غول گازی است و عمدتا از هیدروژن و هلیوم تشکیل شده است.

دوربین هایرایز مدارگرد MRO شامل یک لنز تلسکوپی است که میتواند ویژگیهای کوچک تا یک متر را در سطح مریخ تشخیص دهد. انسان در این نگرش همچون ذره­ای معلق در جهان ذرات متحرک بیش نیست، و به­صورت نظاره­گری در حاشیه و در حکم تابع بی­اهمیت نظام ریاضی­وار بزرگ است که حرکاتش طبق اصول مکانیکی قابل تفسیر است (Burtt, 1951, p.89-90). او از اخترفیزیکدانان برجستهای است که تجربههای گرانبهایی در چندین زمینه دارد. نخست اینکه دانشمند برجستهای است و تجربههای کاری، پژوهشی و آموزشی او پر از نکات خوبی برای جامعه دانشی ایران است. «شش ضرب نتیجة خوب: کنایه از شش چیز است: اول کنایه از گوهر است.

دیدگاهتان را بنویسید