تفسير آيه 1 تا 12 سوره طور – مدرسه فقاهت

از نمونه این افراد میتوان به مرحوم هادی بیک ساکی (متخلص به شایق لُرستانی) فرزند رضاقلی خان اشاره کرد. دوره حکومت حسین خان بر ایل ساکی مقارن با آخرین روزهای حکومت زندیه بوده و از آنجایی که پدرش (رضاقلی خان) و عمویش (علیرضاخان) از مهمترین حامیان دولت زندیه بودند و همچنین برادرش هادی بیک (شایق) یکی از صمیمیترین دوستان نوجوانی و جوانی لطفعلی خان زند محسوب میشد، ریاست بخش مهمی از لُرستان پیشکوه یعنی بالاگریوه را به وی سپردند. بخش مهمی نیز از ایل ساکی در استان همدان با همین شهرت زندگی میکنند. اما نگارنده امیدوار است روزی براساس منابع نوشتاری خطی و پژوهشهایی که افراد خارجی انجام دادهاند و هنوز زمینهای برای تصحیح و ترجمه آنها صورت نگرفته، این خلاء تاریخی نیز برطرف شود.

در دوره نادرشاه افشار، افراد زیادی از ایل ساکی همواره در رکاب وی به کشور گشایی و برقراری نظم در ایران پرداختهاند که مهمترین آنها نجف سلطان، زکی خان، سردارخان، سالارخان و… با راهزنان تا سر حد امکان مدارا میکرد و نهایتاً به جهت برقراری امنیت و آسایش بیشتر مردم، آنها را با فجیحترین وضع مجازات میکرد تا عبرت سایرین گردند. پس از سرکوبی این خاندان مقتدر و نیرومند به دستور شاه افشار، زکی خان و حدود یکصد خانوار از ایل ساکی در جهت برقراری نظم و جلوگیری از تعدی این خاندان برای همیشه در آنجا ماندگار شدند.

پس از مدتی او را از خرم آباد به دزفول میبرند و علیرغم پا در میانی برخی افراد سرشناس لُرستان و خوزستان وی را در آنجا (دزفول) به قتل میرسانند. این افراد از رفتار مسئولانه و سنجیده طفره میروند و شرایطی را فراهم میآورند که همسر آنها برایشان نقش والد را ایفا کند. نظیر این کوزه ها نیز از بغاز کوی از زیر خاک بیرون آورده شده که متعلق به قوم هیتی است. به هر حال آنچه از مطالب بالا میتوان استنباط کرد این است که ایل ساکی که امروزه از لُرستان تا خوزستان و حتی دیگر استانها پراکنده است یکی از گروههای بازمانده قوم باستانی سکاها هستند که از هزاران سال پیش در لُرستان وخوزستان سکونت اختیار کردهاند.

امروزه از آثار قلعه وی فقط یک تپه باستانی به جا مانده که به تپه میرفلاح مشهور است. این تپه در منطقه میل میلک آبستان در کنار جاده سراسری خرم آباد به بروجرد از آثار باستانی لُرستان محسوب میشود. بعد از اولين پيچ تند کوه ماشين را کنار جاده پارک کرده و به بالای تپه بروید که ناگهان با صحنه ای زيبا و مريخی مواجه خواهید شد. کوه آفتاب یا همان کوه جبل شمس در عمان با ارتفاع ۱۲ هزار قدم از سطح زمین، یکی از مکان های زیبا در دنیا به حساب می آید و مردم آن منطقه از زندگی کردن در چنین منطقه ای به خود می بالند.

اما در طی چند سال، کوه اورست به این ارتفاع رسیده است؟ بههرحال مشخص است حدود ۶٠ درصد نامزدها از بین افرادی هستند که در گذشته هم یا نامزد بودهاند یا فردی شناختهشده هستند. البته غیر از این افراد کسان دیگری هم صاحب نام بودهاند که در حافظه کهنسالان ایل نام آنها فراموش گشتهاند. در دورههای مختلف حکومت صفویه افراد مشهوری از این ایل از خود نامی به جا گذاشتهاند. ظاهراً امیر یوسف نامی از اُمرای به نام در آن روزگار در این سال (۸۱۰ هـ ق) مورد خشم امیرزاده ابابکر بن میرانشاه بن تیمور گورکانی قرار میگیرد که پس از فراز و نشیبهای متعدد پناه به امیر محمود ساکی میآورد تا بتواند سپاهی گرد آورد و به امیرزاده ابابکر یورش برد.

این کتاب که بیشتر حوادث و کشمکشهای پس از تیمور را به تصویر کشیده در بیان وقایع سال ۸۱۰ هـ ق به یکی از بزرگان قبیله ساکی اشاره دارد. امیر حسن ساکی به خواستههای فرستادگان اُمرای تیمور تن در نداد و حاضر به یاری دادن سپاه تیمور نشد و بر خلاف میل آنها به یاری اتابک افراسیاب شتافت و در نتیجه جنگ و جدالهای فراوان که شرح کامل آنها در تاریخهای متعددی از جمله کتاب خاطرات تیمور لنگ با عنوان «منم تیمور جهانگشا» آمده و از نوشتن آن پرهیز میشود، اتابک افراسیاب و هم پیمانانش شکست میخورند. از آنجایی که قبیله ساکی در آن زمان در شمال خوزستان سکونت داشتند، وی (حسن ساکی) در یورش تیمور لنگ به مناطق لُرنشین (لُربزرگ و لُرکوچک) از هم پیمانان اتابک افراسیاب حاکم لُربزرگ (بختیاری) محسوب میشد.

سابقاً سید محمد مشعشعی و پسرش سید علی مشعشعی در خوزستان دعوی مهدویت و خداییگری داشتند و همواره یکی از خطرهای بزرگ برای دولت صفوی و افشار محسوب میشدند. نخستین روزنامه بروجرد و لرستان در دوره قاجار و در سال ۱۳۲۷ قمری (۱۲۸۸ خورشیدی) با نام بیضاء منتشر شد. پیشتر اشاره شد که از ایل ساکی برای نخستین بار از سده سوم هجری قمری بنا به نوشته ابوالقاسم کاشانی یا کاشی در کتاب زبده التواریخ به بعد در بررسی اقوام لُرستان سخن به میان آمده است. نمایندگانی راکه انگلیس بنابر مفاد همین معاهده صلح (معاهده صلح گندمک)، در سال ۱۲۹۶ هجری قمری (۱۸۷۹ میلادی) به کابل اعزام نموده بود، چند هفته بعد به دست افغانهاییکه مخالف این معاهده بودند، به قتل رسیدند.

برای بسیاری از هندیها معتقدند کوه نور را انگلیس از آنان دزدیده، مالکیت آن موضوعی است که حساسیت زیادی نسبت به آن دارند. پرفسور منز در بخشی از نوشتههای خود مینویسد: «برای بررسی قبایل و صحراگردان مناطقی که تیمور تسخیر کرد، نخست باید اذعان کنیم که با گروههایی از انواع متفاوت مردم مانند قبایل ترکی ـ مغولی مغولستان و شاید قبایل شبه صحراگرد لُرستان سرو کارداریم و دیگر اینکه آگاهی ما درباره بسیاری از آنان اندک است. نیروهای تیمور در خوزستان به قبایل ساکی یا سولاکی و فیلی و صحراگردان منطقه شوشتر و در سوریه بر ضد اتحادیه ترکمانی ذوالقدر یورش بردند و بر اویراتها در عراق و صحرا گردان نزذیک بغداد، ماردین و رأس العین نیز تاختند».

طایفه کنونی ساکی در جنوب و غرب خوزستان بازماندگان این یکصد خانوار ایل ساکی لُرستان هستند و همچنین آقای حاج شیخ عاشور (قاسم) ساکی از بیت سنیبل (تیره سبعین) از نسل زکی خان است که در حال حاضر در هویزه ساکن میباشد. به طوری که آقای مظفر ساکی از نوادگان کربلایی کوچک خان شاعر و ادیب ایل ساکی در دوره قاجاریه برایم نقل کردند در منطقه چالدران نیز گروه زیادی از ساکیها زندگی میکنند که ظاهراً در زمان جنگهای ایران و روسیه به همراه سپاه ایران به آن حدود رفته و بنا به سیاست دولتهای وقت در آن منطقه مسکن گزیدهاند و هنوز هم با گذشت قرنها بر باورها و سنن لُری خود پایبندند.

شما حتما با هم تلپاتی دارید که این خانم اومده و اینجوری باهات صحبت کرده و شوهرش هم گفته که خیلی شبیه پسر مری هستی . از این دوره به بعد تا حکومت صفویه اطلاعات اندکی درباره ساکی در دست داریم. و در دو مورد به سینین و سینا اضافه شده است. در ادبیات پهلوی یا فارسی میانه از بامیان به نام «بامیکان» یادشده است. با مرگ وی، طی فرمانی حسین خان فرزند رضاقلی خان در نهایت شجاعت، درایت و سخاوت به رهبری ایل ساکی تعیین گردید. بر اساس این ارتباط تنگاتنگ با حکومت زندیه در زمان رضاقلی خان و برادرش علیرضاخان ساکی تعداد زیادی از جوانان ایل ساکی جهت کسب علم به شیراز عزیمت میکنند.

در ۶۷۲ ق به دستور وزیر خواجه بهاءالدین محمد از قم به اصفهان و شیراز و ابرقو و یزد و شهرهای آذربایجان برگردش جمع شدند و علوم دینی را نزد وی تکمیل کردند.آثار وی الاربعون حدیثاً فی فضایل امیرالمؤمین (ع) و اثبات امامنه” یا “اربعین بهائی”؛ “کاملالسقیفهٔ” یا “کامل بهائی”، که در ۶۷۵ ق تألیف شده و دوازده سال جمعآوری آن به درازا کشیده است. کتاب تاریخ تبرستان وی توسط ادوارد براون به انگلیسی ترجمه گشت و در سال ۱۹۰۵ میلادی منتشر شد.ابن اسفندیار مندرج کننده رویدادهای شمالی ایران بوده است. بسیاری از کلمات انگلیسی نیز ریشه در زبان فارسی، این زبان کهن دارند.

اما دیر زمانی نگذشت که میرفلاح خان نیز از سوی دولت وقت مأمور سرکوبی شورش اعراب بنی طُرف گردید و پس از اندک زمانی درگذشت. حسین خان نزدیک بر چهار دهه بر بخش خاوری لُرستان حکمرانی کرد و حوزه حکومتی او از دشت لُور و قیلاب (کوه تنگوان) در شمال اندیمشک تا گردنه رازان (در مسیر خرم آباد به بروجرد) بود. از مهمترین شاهزادگان قاجار، محمدعلی میرزا دولتشاه (فرزند اول شاه)، عباس میرزا (فرزند دوم و ولیعهد شاه)، محمود میرزا (فرزند پانزدهم شاه) از دوستان نزدیک وی محسوب میشدند. شیرمحمدسلطان مشهور به آشیر سلطان، رشید سلطان، شیخ علی سلطان و نجف سلطان از مشهورترین بزرگان ایل ساکی در آن روزگار بودند که در فتوحات و نبردهای متعدد هندوستان، افغانستان، چالدران و سرکوبی برخی عشایر متمرد ایران در صفوف اول سپاه صفوی قرار داشتند.

دیدگاهتان را بنویسید