آشنایی با مجموعه بیستون از اثار با ارزش تاریخی ایران (عکس)

سنگ نوشته بیستون چطور ساخته شده است؟ این حلقه و گوی خورشید به گونهای دیگر در نشان گوی بالدارِ بیستون تکرار شده است. نام بیستون از واژه پارسی باستان «بغستان» به معنی جایگه خدایان است.نخستین اشاره به این جایگاه در کتاب دیودوروس سیکولوس بود که در آن بخشی از نوشتههای کتزیاس یونانی درباره بیستون آورده شدهاست. با توجه به اینکه در پایان همین بند از فرستاده شدن رونوشتهای «آریایی» به سرزمینهای دیگر یاد شده است، و نیز با توجه به پیدا شدن نمونههایی از آن در بابل و مصر به خط و زبانی که امروزه آرامی نامیده میشوند؛ این گمان نیز وجود دارد که نام اصلی و باستانی متون و کتیبههای آرامی، «آریایی» (در فارسی باستان« آرییا») بوده باشد.

در برخى روایات آمده که در قریهای به نام لوشه در غرناطه، غاری دیده شده است که اجسادی با سگشان در آن وجود دارند و مردم آنان را اصحاب کهف مىپندارند. همچنین در میان دو روستای رقیم(رجیب) و ابوعلند و در ۷ کیلومتری اَمّان پایتخت اردن غاری وجود دارد که بر فراز آن مسجدی ساخته شده و برخی از باستانشناسان معتقدند غار اصحاب کهف است. محمد بن جریر پس از مدتی میانرودان(بین النهرین) را ترک کرد و برای آشنایی با اصحاب رأی عازم مصر شد.

برای آشنایی بیشتر با این کتیبه، میتوانید کتاب کتیبههای میخی فارسی در بیستون، نوشته راولینسون را مطالعه کنید. پیکر آن استاد بزرگ، با شکوه تمام و با شرکت علما و شاگردان و طبقات مختلف مردم تشییع و در سرداب منزلش در نزدیکی باب القبله حرم مطهر حضرت امام حسین علیه السلام به خاک سپرده شد. پلکانی در نزدیکی کتیبه وجود دارد، که احتمالاً حجاران برای رسیدن به محل حجاری از آنها استفاده میکردهاند. کتیبه یا سنگ نبشته بیستون که به دستور داریوش اول ساخته و به 3 زبان حکاکی شد، ماجراهایی را درباره اولین سال پادشاهی وی بازگو میکند.

را از دست داد.احتمالاً نه شاه ایران و نه تزار روسیه، عهدنامه گلستان را قطعی تلقی نمیکردند عباس میرزا آن را فقط آتشبسی موقت میدانست و خود را برای جنگی دیگر آماده میکرد، در این زمان حکومت ایران ابوالحسن خان شیرازی سفیر سابق ایران در لندن را به سنت پترز بورگ فرستاد تا درخواست کند که به تصحیح خطوط مرزی اقدام شود، اما وزیر خارجه روسیه درخواست ایران را رد کرد، با وجود اینگونه رفتار سرد و دو پهلو از جانب دولت روسیه و فشار روحانیون و اینکه در مه ۱۸۲۶ (اردیبهشت ۱۲۰۵) سپاهیان روسیه میرک محلی در خانات ایروان را اشغال کردند و ایرانیان نیز در برابر، دریاچه گوکچا را گرفتند و این بهانۀ جنگهای دوم ایران و روس شد که در آغاز، سپاه ایران موفقیتهای زیادی بدست آورد اما به خاطر کمی تجهیزات، سپاه ایران شکست خورد و در ترکمن چای عهدنامۀ دیگری بر ایران تحمیل شد که علاوه بر شهرهایی که در پی عهدنامۀ گلستان از ایران جدا شده بود شهرهای جدیدی به همراه غرامت ۲۰ میلیون روبلی به ایران تحمیل شد.سالیان متمادی بود که یک بیماری مزمن که دستگاه گوارشی و کلیههای عباس میرزا نائب السلطنه را مورد حمله قرار داده بود، مزاج این شاهزاده نیرومند و مقتدر را از حال اعتدال خارج ساخته و باعث شده بود او از لحاظ بنیه ضعیف شود و لزوم مداوا و درمان فوری و مستمر را ایجاب میکرد ولی متأسفانه اشتغالات جنگی و سیاسی و حرکتهای مداوم او برای امنیت دادن به شهرهای ناامن و سرکوبی گردنکشان اجازۀ استراحت و معالجه را به او نمیداد و معالجات طبیب او کورمک نیز مأثر واقع نشد و بعد از برگشت از زیارت حضرت رضا (ع) در سال ۱۲۴۹ هـ دچار استفراغهای پی در پی گردد که مربوط به کبد او میشد و احتمالاً با سم مسموم شده بود.

فرهاد سالها به کندن کوه مشغول می شود تا اینکه روزی ارتش ایران را می بیند که از پای کوه بیستون رد می شوند.او از ارتشیان در مورد شاه سئوال می کند و آنها می گویند که خسرو هنوز شاه است و شیرین همسر اوست.فرهاد از این شنیده خوشحال می شود زیرا او سالیان سال از شیرین خبری نداشت ولی او نیمی از کوه را کنده بود و هنوز به آب نرسیده بود.

تاریخ ولادت او مشخص نیست ولی میتوان گفت که ایشان در نیمه دوم قرن هفتم هجری در آمل به دنیا آمد و برای تحصیل علوم مختلف محضر استادان بزرگی را در چند شهر درک نمود و سپس در زمان الجایتو بنا به درخواست آن پادشاه به سلطانیه رفت و مورد احترام وی و وزیرش خواجه رشید الدین فضل الله همدانی قرار گرفت و مدرس مدرسه سلطانیه شده و بعد از مرگ آن پادشاه و اختلال امور آذربایجان چندی در سیاحت بلاد گذرانید تا اینکه در زمان فرمانروایی شاه شیخ ابواسحق به شیراز رفت و همانجا متوطن شد و به تدریس و تالیف پرداخت.وی همچنین با جمال الدین حسن بن یوسف بن علی بن مطهر معروف به علامه حلی متوفی به سال ۷۲۶ هـ.ق و قاضی عضدالدوله ایجی از علمای اهل سنت متوفی به سال ۷۵۷ هـق معاصر بود و طریق مجادله و مناظره میپیمود.علامه آملی در دوران عمرش مسافرتهایی زیادی نمود و از این راه دانشهای فراوانی کسب کرد وی در زبان فارسی و عربی مهارت بسزایی داشت و در هر دو زبان تالیفات زیادی داشت از جمله تالیفات مشهور او در زبان عرب شرح کلیات قانون ابن سینا است که در سال ۷۵۳ هـ.ق تمام کرد و شرح بر مختصر الاصول ابن صاحب که قاضی عضدالدین ایجی به مذاق اهل تسنن شرح کرده بود و وی به مذاق شیعه نوشته و در آن عقاید عضدالدین ایجی را رد کردهاست.

وی در اوان بلوغ به شرف ملاقات فقیری معروف به درویش کافی… تا کنون ۲۸ اثر از آثار تاریخی کوه بیستون در فهرست آثار ملی و ۱۳ اثر همراه سنگنبشته بیستون در ۸ ژوئیه ۲۰۰۵ به ثبت جهانی رسیدهاند. آثاری كه در پرونده بیستون برای ثبت در فهرست میراث جهانی باز شناسانده شدند در برگیرنده سنگ نبشته بیستون، پیکره هركول، دیواره فرهاد تراش، بنای ساسانی، كاروانسرای ایلخانی، كاروانسرای بیستون صفوی، نقش برجسته بلاش، محوطه تاریخی پارت و سراب بیستون است. سراب بیستون در محوطه تاریخی و فرهنگی بیستون واقع شده و در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۵۰۲۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

با توجه به رنگ لعابگونة و قهوهاي مانندي كه پس از همراه شدن با ذرات اكسيده شدة عناصر آميختة سنگ آهك، در سراسر نماي كتيبه به چشم ميخورد و نيز با توجه به اينكه در داخل حروف چند سطرِ نخست متن پـارسي باستان، بقاياي سرب ديده شده است. در برگزاری این جشنواره، کرمانشاه و دیوارهنوردان کرمانشاهی مرکز توجه انجمن بودند چون با شناخته شدن این دیواره، بعدها ایرانیان و خارجیان میهمان کرمانشاهیان خواهند بود و بنابراین بدیهی است که آنها باید خود برگزارکننده و خود مجری این رویداد میبودند که متاسفانه در عمل آنها هم به بازی گرفته نشدند، از حضور در کار اجرایی بازماندند و مبلغ قابل توجهی هم از بودجهی آن دیار هزینه شد.

از نظر او، کوه مقدس بیستون متعلق به زئوس، خدای بزرگ یونانیان است. آنچه در داستان «جزیره خضرا» آمده، آن است که کشتیهای دشمنان غرق میشود؛ نه این که تعداد زیادی هواپیما و کشتی مسافرتی و تجاری آن هم بدون آن که خصومتی داشته باشند به قعر دریا فرستاده میشوند و یا از صحنه روزگار محو میشوند . بله، تعجب نکنید، این سنگ نوشته در ارتفاع 100متری از سطح زمین واقع شده است و همین مسئله آن را به یکی از مهمترین سنگنوشتهها در تمام دنیا و تاریخ تبدیل میکند.

سنگ نوشته ی بیستون،که به کتیبه ی بیستون نیز شهرت دارد، بزرگ ترین، مشهورترین و نخستین متن شناخته شده ی ایرانی و از آثار دوره ی هخامنشیان است که بر دیواره ی کوه بیستون، بر دامنه ی رو به جنوبِ کوه پَرو و بر سنگ هایی از جنس آهک تراشیده شده است. کوه بیستون در کدام شهر است؟ دومین کسی که به کوه بیستون رفت و کتیبه بیستون را از نزدیک خواند، آبرهام ویلیام جکسون، استاد دانشگاه کلمبیا بود.

خواب آنها یک خواب عادی و معمولی نبود، اگر به آنها نگاه میکردی، خیال میکردی آنها بیدارند؛ در حالی که در خواب فرو رفته بودند! تبریک میگویم.. فقط اگر مطالب و اماکن تاریخی و تفریحی با عکس همراه باشند .. دیگر کارتان عالی خواهد شد.. این کتیبه که با دستور داریوش اول و به سه خط عیلامی، پارسی باستان و اکدی نوشته شده، یکی از مهمترین آثار تاریخی ایران است. سنگ نوشته ی بیستون مهم ترین متن تاریخی است که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گئوماته ی مُغ، به بند کشیدن یاغیان و برپایی مجدد امپراطوری را از زبان خود او مستند می کند.

در این کتیبه اوج شکوه و قدرت ایران در زمان کوروش و داریوش نمایان است و تعدادی از وقایع آن زمان نیز در آن به چشم میخورد. بنابراین همه چیز برای بدام انداختن او توسط علمای یهود فراهم شده بود.در نتیجه روسای کاهنان با یکی از حواریون بنام یهودای اسخریوطی توطئه چینی کردند و قرار شد یهودا، عیسی را به ایشان تسلیم کند. او برای جلب نظر مجتهد نامی آن زمان‚ حاج ملا علی کنی‚ نامه ای به ایشان نوشت و تصمیم خود را اظهار داشت. و نیز در مجلس تفسیر قرآن آن جناب خوشه چین بودند که همه درسها بیش از ده سال در بیت شریف حکیم متأله الهی قمشه ای (رضوان الله تعالی علیه) بعد از نماز مغرب و عشاء برگزار می شد.و نیز مدتی مدید در تهران در درس خارج فروع فقهیه و اصول علامه جناب آیه الله آشیخ محمد تقی آملی شرکت فرمودند.و همچنین از اعاظمی که در تهران به ادراک محضرشان بهره مند بودند، جناب حکیم الهی و عارف صمدانی استاد محمد حسین فاضل تونی (رحمه الله تعالی علیه) است که قسمتی از طبیعیات شفا و شرح علامه قیصری بر فصوص شیخ اکبر محی الدین عربی را نزد ایشان تلمذ نمودند.و قسمتی از طبیعیات شفا را در محضر مبارک جناب آیه الله حاج میرزا احمد آشتیانی (قدس سره) خوانده اند.

کوه بیستون همان کوه مشهور و پرآوازه است که بر دامنه خود یادگار بسیاری از دوران هخامنشی و تاریخ ایران را حمل میکند. همانگونه که در طرح و نقشه آخر کتاب دیده میشود؛ متن بابلی از دید ناظر، در سوی چپ نگاره و بر دو پهلوی صخرهای به پهنای میانگین ۸/۳ متر و بلندای میانگین ۵/۳ متر در ۱۱۲ سطر نوشته شده است و ترجمه بندهای ۱ تا ۶۹ متن فارسی باستان را در بر میگیرد. جالب است علاوه بر روایت فتوحات خود، به نکات اخلاقی نیز اشاره میکند و انسان را از دروغگویی برحذر میدارد. کوه بیستون در آن دوره نه تنها دارای اهمیت مذهبی بوده بلکه بر کناره ی شاهراه مرکز و غرب ایران به بین النهرین قرار داشته و در معرض دید همگان بوده است.

غار شکارچیان، احتمالاً پناهگاهی برای شکارچیان بوده است. آنان از اين فرصت استفاده کرده و به غار پناه بردند. این کاروانسرا پس از مرمت به مهمانسرای لاله بیستون تغییر کاربری داده است. در ۶ ماه دوم سال، میانگین دمای کرمانشاه، حدود 14 درجه است و هوا بسیار سرد میشود. برای بازدید از مجموعه بسیار دیدنی بیستون می توانید از ساعت ۸ الی ۲۰ به آن جا بروید. شباهت بسیار زیاد این نگاره با سنگنگاره «آنوبانینی» در سرپل ذهاب، نشاندهنده توجه داریوش به این اثر ۴۰۰۰ ساله است. ولی بیشترین خسارت در همین قرن اخیر اتفاق افتاده است.

مسجد داش آغلیان به قول و تعریف مرحوم ستار خضرلو از همسایگانان خیلی قدیمی مسجد نقل میکرد که در سال 1287 خورشیدی معماران تبریزی آمدند و سقف زیبا و بدون ستون داش آغلیان را پوشاندند و تعمیز و بنای مجددا مسجد نیز در همان سال اتفاق افتاد ! کوه بیستون در سال 1598 توسط یک مقام انگلیسی و در طی سفری که به ایران داشت کشف شد. پشت تندیس هرکول کتیبه اي از زمان سلوکیان وجوددارد کـه مفهوم ان بـه این شرح اسـت: ” بـه سال 164 ماه پانه موی هرکول فاتح درخشان هیاکینتوس پسر پانیاغوس بـه سبب نجات کل امن – فرمانده کل – این مراسم بر پا شد .

دیدگاهتان را بنویسید